Ontgoocheld over de SOA’s? Ga terug naar de basics…

Een storm van kritiek gaat op omwille van de te opvallende kloof tussen de beloften die de voorstanders van de SOA-architectuur hebben gemaakt en de resultaten “on the field”. En inderdaad doen deze projecten, of ze nu successen hebben geboekt of niet, niet of maar weinig beroep op “transversale processen”, op “herbruikbare bedrijfsdiensten”, en nog minder op “evolueerbare architecturen’.

Er wordt ontgoocheld en soms ook afwijzend gereageerd. Dit leidt ertoe dat SOA’s geen deel meer uitmaken van de prioriteiten van de informaticaverantwoordelijken, meent Gartner. Begin 2009 plaatste het analistenbureau hen op de tiende plaats in zijn budgetvoorzieningen, terwijl de leveranciers hen altijd geweldig hebben gepromoot… Een aangekondigde dood? “Nee, het einde van een tijdperk. En het begin van een nieuw,” verbetert Sylvain Bouxin, Partner Integration bij Cream. “Kom het tijdperk van SOA 2.0 gerust binnen!”

Er werd ons het einde beloofd van de silo’s, of met andere woorden van de toegepaste logica; we dachten dat het nu de tijd was voor processen die businesscomponenten verdeelden over de verschillende afdelingen van het bedrijf… In werkelijkheid beantwoorden deze architecturen het grootste gedeelte van de tijd aan een logica die eerst en vooral technisch is. Vandaag worden vooral de technische fundamenten van de SOA-architecturen uitgebuit. “Dat is jammer,” zegt Sylvain Bouxin. “Maar is het verbazend? In bedrijven is er nog verwarring tussen SOA of EAI, zelfs als de connectoren zijn vervangen door internetdiensten. Dit is te wijten aan de industrie: de SOA’s werden vooral gepromoot door leveranciers van middleware. Quod erat demonstrandum!”

Volgens deze benadering wordt de business stiefmoederlijk behandeld en is hij soms zelfs volledig afwezig in het proces. Er werd geen dialoog aangegaan; er werd geen common ground gevonden voor uitwisseling en verrijking. “Zonder een rechtstreekse dialoog kan er geen succes zijn. De afstelling van de informatica op de strategie en de bedrijfsprocessen komt tot stand door de kwaliteit van de dialoog.”

Een onmogelijke onderneming voor sommigen. En inderdaad, om in dialoog te treden moet je de regels en de traditionele grenzen durven overschrijden. En omdat de SOA-projecten nog onder de verantwoordelijkheid van de IT vallen, zijn zij aan zet… zullen ze de eerste stap zetten? “In sommige gevallen werd deze dialoog inderdaad genegeerd en moet hij eenvoudigweg worden opgestart. In andere gevallen moet hij opnieuw worden ingezet omdat men de fout heeft gemaakt governancespecialisten en technologiespecialisten afzonderlijk te laten werken. Dit heeft de projecten niet veel verder gebracht, om nog te zwijgen over de belangenconflicten.”

Ga in dialoog, houdt Cream zijn klanten herhaaldelijk voor. Er zijn genoeg tools beschikbaar. De wiki’s bijvoorbeeld – deze open uitwisselingszones die fungeren als kweekbodem voor culturen. Een van hun mooiste successen is dat ze het contact hebben geopend tussen juristen zonder enige informaticakennis en IT-architecten. De eersten praten spontaan over hun beroep, hun beperkingen en hun hoop; de tweeden, die voortaan meer op één lijn zitten met hun realiteit, gaan ervan uit dat ze meer in staat zijn om de verwachte diensten te ontwikkelen.

Een ander advies: het niet te groot zien. De “big bang”-aanpak werkt niet, of slecht. Maak plaats voor een pragmatische aanpak op het niveau van een afdeling, een proces, of een klein bedrijf. Lokale projecten zullen, als ze succesvol zijn, zich bijvoorbeeld doorheen een PoC (Proof of Concept) natuurlijk verspreiden over de hele onderneming. “Geef dus de voorrang aan quick wins in tegenstelling tot gebroddel,” vat Sylvain Bouxin samen. “Dat is geruststellend voor de verschillende partijen, ook voor de directie die het project sponsort. En het is vooral de beste manier om de continuïteit van het project te garanderen.”

Kortom, een iteratieve, progressieve aanpak. De agilitybeloften zijn onderworpen aan dit beleid van ‘kleine stapjes’. Het volstaat niet om de bestaande toepassingen te ontvouwen via de meest recente technologieën, noch om nieuwe diensten te ontwikkelen om hun herbruikbaarheid te garanderen en zelfs de algemene agility van het informatiesysteem. Agilityprincipes moeten de creatie van SOA-architecturen sturen.

Werk gericht en hou het eenvoudig, adviseert de specialist van Cream nog. Want er wachten andere risico’s: de anarchistische proliferatie van diensten, het controleverlies over de onderlinge afhankelijkheid tussen de elementen van het informatiesysteem, het complex worden van dit laatste.

“De SOA’s moeten deel uitmaken van een benadering die de architectuur van het bedrijf wil vernieuwen… en niet alleen zijn informaticamechaniek. U moet het ook niet bekijken als louter een informaticaproject.” Een SOA-project is natuurlijk verticaal noch horizontaal. Een holistische benadering die het geheel van het bedrijf, van zijn business tot zijn infrastructuur, mee in rekening brengt, is noodzakelijk.

“Weiger om eender welke ‘black box’ binnen te halen die verondersteld wordt om alles te doen,” luidt het dringende advies van Sylvain Bouxin. “Houd de controle! Een SOA-project is een middel, geen doel op zich. Daarom leggen wij bij Cream zo sterk de nadruk op de opleiding. Geef u helemaal, wees betrokken, zodat u uw onafhankelijkheid kan behouden. Teveel mislukkingen leiden tot controleverlies.”

° Sterke governance die zich ook flexibel en creatief toont
° Zowel het management als de business moeten voortdurend luisteren
° Opleiding (scholing) om de aanpak te blijven beheersen
° Geen theorie, maar concretisering doorheen kleine, concrete projecten
° Korte cycli (1 week) met concrete objectieven

Voor hij zich in Brussel vestigde, debuteerde Sylvain Bouxin in het domein “SOA advanced”, vooral in de Angelsaksische landen. Zo was er bijvoorbeeld het volgende project in Engeland. De SOA-aanpak moest 16 projecten omvatten die diverse administratieve toepassingen bevatte (time tracking, single-sign-on, …). De medewerkers van het bedrijf in kwestie waren verspreid over een vijftigtal bureaus en de betrokken technologieën en leveranciers waren legio. Bovendien was er niet veel begrip voor de SOA-wereld – in vergelijking met diverse projecten die in België liepen – omdat de ervaringen onsamenhangend waren en de informatica, die trouwens leed onder een gebrek aan duidelijke strategie, sterk was gesegmenteerd.

Het bleek uiteindelijk een uitdaging die er geen was. Sylvain Bouxin heeft simpelweg de recepten toegepast. Concreet heeft het project zich vertaald in een wekelijkse levering van WPS-modules (WebSphre Process Serveur). 120 in totaal! Nadat de diensten (die allemaal herbruikbaar zijn) waren ontwikkeld, werden ze geïmplementeerd. Daarna werden ze regelmatig geoptimaliseerd en aangepast, zonder het gebruikerscomfort te verstoren, met als doel de continue verbetering van de productiviteit van de onderneming.

Algemeen gesproken heeft het project tijdens de volledige implementatie genoten van een sterke governance die toch ruimte heeft gelaten voor flexibiliteit en creativiteit. Een ander aandachtspunt: er werd bij de klant een multidisciplinair projectteam geïnstalleerd dat op alle vragen kon antwoorden, management, business of informatica. Dit heeft de te volgen strategieën besproken en zijn technologische keuzes verantwoord door zich te baseren op kleine pilootprojecten, eerder dan op de SOA-theorie.

Het projectteam heeft ook gewerkt aan de opleiding van de klant, zowel voor de methodologische als voor de technologische aspecten: opleidingen over de ESB (Enterprise Service Bus), WPS, diensten...

Het team heeft zich ook gebogen over de werkverdeling van de 18 ontwikkelaars die bezig waren bij de klant om tenslotte alleen de 5 beste over te houden, zowel op technisch (vooral in het WPS-domein) als op menselijk vlak. Deze 5 ontwikkelaars werden verdeeld in groepjes die in hoge mate met elkaar communiceerden en nauw samenwerkten met de businessafdelingen van het bedrijf.

Ze werkten in cycli van minder dan een week met concrete objectieven in het achterhoofd. Het resultaat: iedere ontwikkelaar heeft per week één en zelfs verschillende WPS-modules geleverd, terwijl een groep van 18 ontwikkelaars in het verleden zes maanden tijd nodig had om één ontwikkeling te produceren… die bovendien nog eens minder krachtig was!